Epidemia di agreshon na skol: Problema por muda pa Hulanda

Aña a habri ku vários kaso di agreshon na skolnan di Kòrsou. Esaki ta motibu pa Direktivanan di Skol bati alarma i hasta hasi menshon di un ‘epidemia di agreshon’ na skol, i ku ‘e kana a yena’. Mientrastantu personal di enseñansa a haña instrukshon di nan sindikato pa no intermediá mas durante insidentenan agresivo òf kriminal. “Ora ku surgi bringamentu nos lo para mira ken ta gana”, asina Daríus ‘Lio’ Plantijn, presidente di Sitek ta bisa.

Tabatin ekspreshonnan similar skèrpi di parti di Direktiva di Skolnan Katóliko (RKCS) – ku ta manehá 48 skol – i Dienst Openbare Scholen (DOS) – bou di kua 28 skol ta kai – tambe, despues di e resiente insidentenan tantu paden komo pafó di diferente skol.

Tiroteo
RKCS ta man na kabes ku e kresementu alarmante di insidentenan, kousá pa alumno- i mayornan. Royla Pierre, direktor di RKCS, ta splika ku dos siman pasá un outo a pasa pafó di skol riba via públiko i los tiru. No ta konosí si e tirunan akí tabata dirigí riba e edifisio di e skol, e personal òf e alumnonan, pero e echo ku tabatin alumno den e kurá di skol dilanti, i ku a eksperensiá esaki, a trese hopi konmoshon.

E insidente a okashoná miedu, pániko i un situashon di hopi stress tambe. E miembronan di e tim di maneho a aktua hopi lihé i, poniendo nan propio seguridat na peliger, a hiba e alumnonan na un lugá safe. Ora ku e dosentenan tabata dilanti pa konsolá e muchanan, i skucha ta kiko a pasa, e outo a bolbe pasa pa di dos biaha i esei tabata e momentu ku e direktora di skol a tuma nota ku un di e okupantenan tabatin un rifel.

No mas sakrifisio
Último añanan, e agreshon ta tuma mando i ta sali for di man. “Pa Direktiva di Skolnan Katóliko, e kana a yena.” Durante 56 aña RKCS a traha na bienestar di mucha. Komo direktiva semper nan tabatin portanan habrí pa tur mucha, i tur hende tabata bon biní, sea ku bo ta katóliko òf nò. Pierre: “Nos ta kere den un plan pa komunidat, reskatá kada karné ku tin, i yuda nan yega na e punto final, ku ta: haña un diploma. Pero nos a ripará ku último tempu nos ta hasi esaki sakrifikando nos personal, e otro muchanan ku ta bini skol pa siña, e mayornan ku ta pone e konfiansa den nos, i nos reputashon.”

“Skolnan katóliko na Kòrsou semper tabatin un bon reputashon i Direktiva di Skol Katóliko no tin intenshon pa sigui sakrifiká e reputashon akí, solamente pa reskatá, dos òf tres mucha ku konsientemente ta skohe pa desviá for di e kaminda korekto. Agreshon i pèstmentu semper a eksistí,” Pierre ta splika. Den añanan 80 i 90, i na kuminsamentu di aña 2000, tambe Pierre a papia na diferente okashon tokante e problema akí. Protokòlnan a subi i baha for di mesa, e direktor di RKCS ta bisa, i entretantu ta trahando atrobe riba un plan di seguridat pa tur skol na Kòrsou: “Pero miéntras ta traha riba e protokòl, e muchanan ta sigui inventá, i e agreshon ta birando mas serio.”

Skolnan publiko: epidemia di agreshon
E problema ta grandi na skolnan públiko tambe. Nihayra Leona, direktor di Direktiva di Skolnan Públiko ta bisa ku e skolnan ku ta kai bou di nan, no ta eksepshon relashoná ku e problema akí. “E problema ta grandi, e konfrontashonnan di agreshon ta bini di tur banda: di mayor pa skol, di dosente pa mucha, di mucha pa mucha, di mucha pa dosente, i di dosente pa dosente – kier men, e agreshon ta manera un epidemia den skol, pero e ta bini di nos komunidat.”

Skolnan protestant: ménos problema
E 7 skolnan ku ta kai bou di Asosashon di Skolnan Protestant (VPCO), ta na altura di e agreshon na e skolnan di e otro direktivanan, pero nan tin ménos problema. Hans Wildeboer, direktor di VPCO: “Na VPCO e molèster ta ménos, pero nunka por ekskluí e posibilidat ku semper algu por pasa.” Ta hopi hende ta envolví den e skolnan, Wildeboer ta komentá.

Sindikato: pone preshon
E sindikato di personal di enseñansa, Sitek tambe ta enfatisá ku awa a pasa ariña. Fuertemente Plantijn ta kondená e insidente di tiroteo na e skol sekundario na Otrobanda, algun dia pasá, i tambe un otro insidente resiente na un otro skol, kaminda un mayor a bai reklamá i menasá un dosente na mal òrdu.

E sindikato tin komprenshon pa e posishon fuerte ku RKCS a asumí, i segun Plantijn, Sitek ta konsehá su miembronan, tur personal ligá na enseñansa, pa no para mas meimei di alumnonan ora di konfrontashon, pa para e peleanan. “Te na momentu ku gobièrnu reakshoná i realisá ku e situashon ta serio, i ku mester hasi algu pa seguridat di e personal, e instrukshon akí ta keda vigente,” asina Plantijn ta remarká.

RKCS: ekspulshon definitivo
E tim di maneho na RKCS a indiká basta tempu pasá, ku e ta kansá. A pesar di ku nan ta hasi nan máksimo esfuerso, nan mester soportá ku hopi biaha mayornan no ta di akuerdo ku mester sanshoná alumnonan ora ku nan komportashon no ta bon. Kada bes di nobo ta yuda e mayornan pa evitá ku nan yu ta bira un potensial mònster. Entre otro dor di apliká e asina yama RK-contract, kaminda ta sera un akuerdo entre e direktiva di skol, e mayor i tambe e mucha, pa fiha kon ta sigui ku otro.

“Nos a hasi diferente intento hasta ku muchanan ku tin strafblad, ku tabatin kontakto ku hustisia, pa tòg kanalisá e proseso pa nan por keda na skol. Pero atrobe esaki a bai riba kuenta di hopi lágrima i frustrashon den skol,” Pierre ta bisa. “Si e alumno i e mayor no por komprometé nan mes na loke e skol ta para p’e, i e alumno su komportashon ta laga hopi di deseá, e no ta bon biní nunka mas na ningun skol katóliko.” Awor e mucha ta haña tres chèns, i despues ‘ta basta!’, definitivamente nunka mas e no ta haña lugá den un skol katóliko.

Konsekuensia di para supsidio
Sin embargo, RKCS ta keda preokupá pa kiko lo pasa ku e mucha ku nan ekspulsá pa semper. “Pero mi ta kere ku nos a purba tur kos, i nos no ta mira ku nos ta haña yudansa di ningun partido,” Pierre ta splika, i: “Na 2022 mi a hiba un kòmbersashon ku departamento di enseñansa kaminda ku mi a referí na e problema ku a surgi ora ku gobièrnu a para e supsidio pa muchanan ku ta bai SBO. Hopi mucha ta dependé di e supsidio akí, pa nan por a yega skol. Nos a ripará ku for di 2022 tabatin hopi drop-out. For di e momentu ei kaba, m’a kuminsá bati alarma, i mi a bisa ku esaki ta e grupo vulnerabel ku ta bai traha i kue djòp, i ku nunka mas nan lo regresá skol. Gobièrnu no a reakshoná riba e atvertensia aki.”

Kriminalidat hubenil lo oumentá?
Pierre: “Nos por bai registrá un oumento di esaki tambe. Tin mucha ku a bin den kontakto kaba ku hustisia, i ku nos a keda tene na skol. Na momentu ku e muchanan aki kai afó, nan no tin kos di hasi i no tin kontrol sosial.” Pierre ta afirmá ku un posibilidat ta eksistí, ku e hóbennan ta bai Hulanda, ku konsekuensia ku e problema ta muda pa Hulanda.

Skolnan publiko: keda buska solushon
Direktiva di skolnan públiko, kontrali na RKCS, no ta hiba un maneho di ekspulshon definitivo. “Nos no tin e maneho di kita for di skol pa semper, pero mi por duna un ehèmpel konkreto: den desèmber i yanüari nos a hasi diferente intervenshon na un di nos skolnan kaminda tabatin hopi problema ku muchanan ku ta okashona problema den klas,” Leona ta splika. “Nos a atende esaki di tal forma, ku nos a kue e grupo núkleo ku ta sòru pa e problemanan, manda nan un boothcamp.”

Durante un wikènt ta opservá e komportashon i ta mira ken ta e lidernan ku ta guia e insidentenan. ‘Esei ta algu ku nos ta bai sigui organisá. Tin henter un trayekto stipulá pa e muchanan akí.

Eks-polis ta yuda pone òrdu
DOS ta disponé tambe di un eks-polis bistí na sivil, ku ta den skol i ta forma parti di e tim, pa yuda mantené òrdu den un di e skolnan. Pierre: “Banda di esei nos a traha tambe ku un coach pa hóben, ku ta bishitá e skol tres biaha pa siman. El a hiba kombersashonnan individual ku esnan ku ta sòru pa e problemanan di mas grandi. Aktualmente ta trahando ku klasnan kompleto, pa traha un ‘karchi sosial’, pa determiná kiko ta e ròl di e diferente hóbennan den e skol.”

Kiko ta pasa ora tòg algu sali for di man?
Leona: “Nos ta sinta huntu, traha un plan, mira kon ta repartí e muchanan ku ta okashoná e problemanan pa repartí nan riba nos otro skolnan.”

VPCO: Plan di seguridat ta urgente
Asosashon di Skolnan Protestant, ta insistí ku e Plan di Seguridat di Enseñansa, ku ta den preparashon, ta hopi urgente. E plan akí, ku segun direktor Wildeboer ta kontené aspektonan di seguridat mental tambe, mester ta kargá pa tur esnan involví. “Mi por komprondé ku tin direktivanan di skol ku ta tuma medida severo, pasobra na dado momentu, nan no por garantisá e seguridat na nan skolnan mas.”