Sekretario di estado di bishita na Kòrsou: ‘A regla hopi pa e víktimanan di e Toeslagenaffaire, pero no tur kos’

Portrèt: Zulaijka Brandao (Local Star) i sekretario di estado Sandra Palmen

A regla hopi pa e víktimanan di e Toeslagenaffaire den Karibe Hulandes, pero no tur kos ainda. Esei e sekretario di estado hulandes Sandra Palmen (sin partido, anteriormente NSC, Toeslagen en Herstel, ‘Sobrepago i Restorashon’) a rekonosé, durante su bishita di trabou di 25 pa 28 di yanüari na Kòrsou.

El a konkluí esaki despues di kòmbersashonnan ku mayornan víktima ku a kai den problemanan finansiero, organisashonnan ku ta duna sosten na e mayornan, i representantenan di gobièrnu. Durante e bishita di trabou el a kome entre otro na un restorant di un mama víktima ku a forma un bida nobo na Kòrsou, i ku tambe por a konta su eksperiensia.

Mas ku 200 famia
Tin víktima di e Toeslagenaffaire ku awendia ta biba den eksterior, pero ku anteriormente a haña nan ku problema despues ku a para e sobrepago pa akohida di mucha inhustamente. Esei a pasa ku en total 43.000 mayor entre 2005 i 2019. Hopi di nan a kai den problema finansiero. Meskos ku e mayornan víktima na Hulanda, nan tambe tin derecho riba rekonosementu, kompensashon finansiero, yudansa i sosten. Na Kòrsou ta trata di mas ku 200 famia. Mundialmente tin 1.454 famia for di 43 pais ku a mèldu.

Palmen a bishitá Kòrsou pasobra banda di Hulanda esei ta e pais ku mas tantu víktima. Mayornan den eksterior ku ta víktima, ta haña kompensashon finansiero pa e daño ku nan a sufri, meskos ku e mayornan víktima na Hulanda. Un diferensia importante ku e situashon na Hulanda ta, ku na Hulanda ta munisipionan ta duna e sosten: den eksterior esei no ta posibel.

Na lugá di esei tin e Ondersteuningsteam Buitenland (OTB, Tim di Sosten Ekstranheria). Víktimanan na Kòrsou tambe por akudí na OTB pa sosten. Por ehèmpel, ora ta trata di famia, salú, finansas, empleo i entrada, òf bibienda. Miembronan di famia tambe por haña sosten den e áreanan di bida ei.

Problemátika di debe
Palmen tabata na Kòrsou pa wak kon e operashon pa restorashon, i e sosten na mayornan víktima ta kana, i kiko mas mester di dje pa sostené e mayornan. Manera e mes a deklará, despues di ta dos dia na Kòrsou: “A regla hopi kos, pero no tur kos.” Ei ta trata entre otro di e problemanan ku e víktimanan tin ku debe. Kompará ku Hulanda, aki ta e problemátika di debe ta loke ainda ta pisa hopi riba e mayornan víktima.

Durante su bishita Palmen a papia riba esaki ku minister Charetti America-Francisca (MFK, Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar) i ku minister Charles Cooper (MFK, Finansas). Ambos minister a primintí pa, denter di nan outoridatnan, sostené e trayektonan ku e mayornan.

Kòmbersashon i kontribushon
Banda di esaki a tene un enkuentro riba invitashon di e Representante di Hulanda na Kòrsou, Gerbert Kunst, ku diferente ‘stakeholders’, manera Fundashon Kas Popular, e kooperativa pa sparmentu i krédito ACU, banko Maduro & Curiel’s Bank, e organisashon di sentronan di bario Unidat di Bario, i produktor di awa i koriente Aqualectra.

Segun e Representante Kunst e kòmbersashonnan a mustra ku tin ‘disponibilidat ámplio pa kontribuí na solushonnan pa e mayornan akí’. Komo prueba konkreto di esaki, a firma un karta di intenshon ku Stichting Schuldsanering en Bewind (Fundashon pa Saniamentu di Debe i Atministrashon). Durante un programa piloto e fundashon lo guia dies famia den saneamentu di debe.

Eskándalo di sobrepago
Komo Parlamentario Palmen tabata un di e promé polítikonan ku a duna hopi atenshon na e asuntu ku a bira konosí komo e ‘Toeslagenaffaire’: e mes ta papia di e ‘Toeslagenschandaal’. Na Kòrsou el a bishitá Zulaijka Brandao, kende a skohe pa kuminsá di nobo ku su bida, komo propietario di e restorant Local Star (antes konosí komo Golden Star Bar-Restaurant) na Marie Pampoen. Akí e ta kushina kuminda krioyo.

E ta indiká ku komo mayor bo mester ta un role model pa bo yunan. “Mustra bo yunan ku un hende ta kapas di hopi kos. Mi tabata víktima di e ‘Toeslagenaffaire’ na Hulanda, pero esei no ta nífika ku mi mester sinta yora henter dia. Traha duru i duna bo yunan un bon ehèmpel. Trahando duru, bo por logra hopi,” Brandao ta afirmá.

Brandao a risibí sèn pa daño i perhuisio i tambe sosten di kolaboradónan di e OTB. “Nan a yuda mi. Pero si bo ke logra algu, ta bo mes ta e klave. Mi a haña hopi sosten di mi famia. I mi tin perseveransia.” E no ke wak muchu bèk riba e periodo difísil na Hulanda. E ta agradesidu ku e sekretario di estado a bishitá su restorant i a disfrutá di e kuminda, pero pa Brandao futuro ta mas importante. E ta remarká ku esaki ta konta pa hopi mayor víktima.

Minority’s Foundation
Erica Wever di e organisashon Minority’s Foundation ta spera ku esaki lo ta posibel pa tur mayor. Den un kòmbersashon ku e sekretario di estado el a duna di konosé ku, ounke a logra hopi, tin hopi mas asuntu ku ainda mester regla. Por ehèmpel, tin mayor ku Korte a kondená den nan ousensia. Bou di e preteksto di ‘partisipashon den organisashonnan kriminal, en konekshon ku estafa ku sobrepago pa mucha’. Despues a bin sali  na kla ku nan no ta kriminal, sino víktima. No opstante, e kondena ta sòru pa hopi problema – por ehèmpel ora di biaha. Wever ke pa hasi mas na esei. “Eseinan ta asuntunan na kua mester dediká atenshon. Mester di atenshon ei, pasobra e no ta bon.”

Segun e, tin sigur algun desena di mayor no-rekonosé na Kòrsou, ku a mèldu nan mes lat, òf ainda nò. E ke atenshon pa nan tambe. “Palmen a duna e mayornan víktima speransa. Tabata bunita pa mira esei. E ke mas atenshon pa e problemanan di e víktimanan riba e islanan. Tambe el a indiká ku e proseso ta durando largu.”

Reino, Iran i Irak
Wever tin komentario adishonal. E ta haña ku mester trata tur víktima mesun kos den reino. “Lamentablemente esei no ta sosodé. Mi por komprondé, ku si bo ta un mayor víktima bibando na Iran òf Irak, i bo ke regla e eksonerashon ku otro mayornan a haña di impuesto, pa e kompensashon ku nan a haña, esei ta kompliká. Pero den reino esei mester por bai muchu mas fásil, tòg?”

Wever: “Ta den un solo reino nos ta; eksonerashon manera proponé na Hulanda lo mester konta pa nos tambe.” Ademas e ta haña ku tin miles di miones ta sirkulá den e asuntu di kompensashon na mayornan den e Toeslagenaffaire. “Pero lamentablemente no ta tur ta yega serka e mayornan ku ta víktima.” Según Wever, e sekretario di estado a rekonosé esei tambe.