“Mi a laga un gran karera na Hulanda atras, pasobra mi ta kere ku mi por duna mi isla algu bèk”

Kandidato pa notario ta skohe konsientemente pa Kòrsou

Miéntras ku hopi hóben kurasoleño ta disidí despues di nan estudio na Hulanda pa forma nan futuro ei mes, kandidato pa notario i sosio di bufete Katherine Filesia (35) a hasi un eskoho henteramente otro. El a laga un karera ku variedat hopi prometedor, un trayekto di doktorado, oportunidatnan interesante pa hasi karera i un bida kómodo na Hulanda atrás, pa bolbe Kòrsou. No pasobra e no tabatin futuro na Hulanda. Al kontrario.

Hustamente pasobra e tabata konvensí di ku su konosementu i su eksperiensia internashonal lo por tabatin hopi mas nifikashon riba su isla natal. “Nunka mi a lubidá mi orígen. Semper mi ker a regresá Kòrsou. E úniko pregunta tabata: ki dia?”

Di mucha muhé kurioso pa hurista
For di tempu ku e tabata hopi hóben, Filesia tabata sa ku ta lei e ker a studia. Solamente ku e no tabata sa den kua ramo spesífikamente ainda. Durante su VWO el a profundisá su mes den diferente área di lei, i el a keda fasiná ku lei internashonal i europeo. Esei a hib’é finalmente na Universidat di Leiden, ku ta konosí pa su fakultat di lei, ku ta un di e mihónan na Hulanda.

Pero una bes na Leiden, a sali na kla ku su destino final tabata un otro kaminda. Via e Tienda di Lei, kaminda studiante di lei ta duna konseho hurídiko grátis na hende ku tin mester di esei, el a bin topa ku lei di persona i famia. Einan el a mira pa di promé biaha kiko un notario ta hasi realmente.

“Pa ta sinsero, mi no tabata sa mes kiko un notario ta hasi presis. Nunka mi a drenta den kontakto ku esei.” Hustamente e gran variedat di kuestionnan hurídiko a yama su atenshon enormemente. Finalmente el a desidí di sigui Derecho Notarial tambe, banda di su estudio di Derecho Sivil. Esei a pone e base pa un karera den kua e lo a marka historia despues.

Hulanda a ofresé oportunidatnan ilimitá
Filesia ta deskribí e añanan na Hulanda komo sumamente balioso. No solamente riba tereno akadémiko, sino tambe personalmente. El a desaroyá su mes den un muhé hóben independiente, a konstruí un ret profesional ámplio, i a haña hopi oportunidat pa sigui desaroyá su mes.

“Un mundu nobo a habri pa mi. Semper mi ker a siña kos nobo.” Despues di su estudio e no mester a ni buska trabou. Diferente ofisina di notario ker a tum’é mesora. Banda di esei el a kombiná su trabou ku un investigashon di doktorado den derecho notarial i a sigui krese na su bufete. Universidat tambe a mira futuro den dje.

Promé muhé kurasoleño doktorá den derecho notarial
Durante su investigashon di doktorado, Filesia a profundisá su mes den e derecho di trust anglo-amerikano, i el a investigá kon por pasa patrimonio pa siguiente generashonnan hurídikamente. El a keda na, entre otro, e Universidat di Oxford pa su investigashon, i a hasi investigashon na Hulanda i na Kòrsou. Den esei, el a kompará derecho di Kòrsou, Hulanda i Inglatera.

E investigashon a asta resultá den proposishonnan pa adaptashon di legislashon na tantu Kòrsou komo Hulanda. Asina el a bira e promé muhé kurasoleño ku a doktorá den derecho notarial.

E desishon ku a kambia su bida
Nèt ora su karera na Hulanda a kue mas buelo, notario Alba Chatlein a aparesé di nobo den pantaya. Filesia a yega di kore stazje serka dje anteriormente na Kòrsou. Añanan largu Chatlein a keda puntr’é ki dia e lo a regresá porfin. Semper e kontesta tabata mesun kos: “Ainda no.”

Promé tabata e doktorado. Despues a sigui promoshon na bufete. Oportunidatnan nobo a keda presentá nan mes. Tòg Chatlein no a entregá. Asta el a biaha pa Hulanda den periodo di Pasku pa papia kun’é personalmente. “Katherine, Kòrsou tin mester di hende manera bo.” E palabranan ei a keda kologá.

Lagá tur kos atras
E desishon no tabata nada fásil. Entretantu Filesia tabatin un trabou bon pagá, perspektivanan di karera ekselente, su mes kas, i un esposo aleman ku ken el a forma un bibá na Hulanda. Tòg nan a disidí huntu pa bai p’e aventura, i el a kue su kasá aleman bin kuné Kòrsou. “Nos a bisa otro: laga nos purb’é. Si e no logra, a lo ménos nos lo a purba.”

Loke a hunga un ròl tambe, segun Filesia, ta ku na Hulanda tin un skarsedat grandi di notario i kandidato pa notario. Trabou lo e por haña semper atrobe aya. Awor e ta mira bèk riba su desishon sin ningun duele. “Mi ta mashá kontentu ku mi a tuma e paso akí.”

Mas ku solamente un salario
Segun Filesia, hopi studiante ta mira prinsipalmente e salario ku nan por gana na Hulanda ora di disidí pa bolbe òf nò. Pero segun e, esei no ta pinta e kuadro kompleto. “Hopi hende ta lubidá kuantu impuesto i otro gastunan fiho bo ta paga na Hulanda.” Maske e salarionan na Kòrsou tin biaha ta mas abou, e ta di opinion ku kalidat di bida, e ambiente sosial i e oportunidat pa nifiká algu direktamente pa bo mes komunidat ta por lo ménos mesun importante. Tambe e ta kere ku hopi hóben ta supestimá e oportunidatnan ku tin na Kòrsou. “Hustamente pasobra Kòrsou ta mas chikitu, bo ta haña responsabilidat mas lihé i bo por desaroyá bo mes ámpliamente.”

On November 1, 2023, Katherine Filesia presented a copy of her doctoral dissertation titled ‘Speaking the same language: De invoering van de Anglo-Amerikaanse trust in het Nederlandse recht’ to the then Governor of Curaçao, Lucille George-Wout. Photo: Archive

E mes no a bira solamante un kandidato pa notario despues di su regreso, sino tambe un sosio na e bufete. Banda di su trabounan hudíriko e ta atendé maneho di personal, digitalisashon, kooperashon internashonal i e desaroyo mas aleu di e bufete. “Mi a haña hopi oportunidat pa desaroyá mi mes mas aleu na Kòrsou. Mi ta konsiente di ku no ta tur hende ta haña e oportunidatnan ei, i p’esei mi ta sinti mi privilegiá.”

Ideanan moderno pa un notariado moderno
Despues di su regreso el a nota e diferensianan entre Hulanda i Kòrsou mesora. Kaminda na Hulanda kasi tur kos ta tuma lugá digitalmente, mester hasi hopi trabou ku papel na Kòrsou. Tòg el a skohe konsientemente pa no kunsumí ku e diferensianan ei. “Mi no a pensa: esaki no por. Hustamente mi a puntra: kon nos por digitalisá esaki?” Segun e, un persona ku regresá di Hulanda no mester purba kambia tur kos mesora, pero komprondé promé kon Kòrsou ta funshoná. “Promé bo mester adaptá bo mes na Kòrsou. Despues bo por yuda pensa riba mehorashonnan.”

Eksperiensia internashonal komo balor agregá
Danki na su eksperiensia di añanan largu na Hulanda, Filesia ta atendé failnan internashonal kompliká ku relativo fasilidat awendia. El a spesialisá su mes den, entre otro, derecho empresarial, propiedat inmóbil, derecho di famia, planifikashon, derecho di trust, i derecho privá internashonal. Hustamente na Kòrsou, kaminda hopi kliente internashonal ta biba òf invertí, e ekspertisio ei ta nèt bon.

Remarkablemente, e ta haña ku Kòrsou ta asta mas moderno ku Hulanda riba algun tereno hudíriko. Asina Kòrsou tin años ku sierto posibilidatnan legal ku Hulanda a introdusí hopi despues òf ni konosé ainda, manera kargamentu di dos fam.

Mas ku solamente trabou hudíriko
Komo kandidato pa notario i sosio su trabou ta konsistí di hopi mas ku e redakshon di aktanan. E ta dirigí e personal, atendé ku digitalisashon, mantené kontaktonan internashonal i vigilá e kalidat di servisio. E ta splika ku su siman di trabou ta largu: “Mayoria biaha mi ta traha shete dia pa siman.”

Ademas Filesia ta mira un desaroyo ta resaltá. Kaminda antes notariado tabata prinsipalmente un mundu di hende hòmber, awendia ta hustamente hende muhé ta forma e mayoria. Na Kòrsou mas o ménos 60 porshento di e notario- i e kandidatonan pa notario ta muhé. Segun e, esei ta mustra ku mas i mas hende muhé ta ehersé funshonnan di liderazgo den e mundu hudíriko.

Invertí den e futuro di Kòrsou
Riba término korto Katherine Filesia ta spera di alkansá su meta profeshonal di mas grandi: bira notario. Pero su ambishon ta bai mas leu. E ke sigui modernisá e notariado di Kòrsou ku digitalisashon, kooperashon internashonal, i mihó prestashon di servisio. Banda di esei e ke laga hóbennan na skol sera konosí ku e profeshon akí, pasobra hopi hende kasi no sa kiko eksaktamente un notario ta hasi.

P’esei su mensahe pa studiantenan ta kla: “No tene miedu di bini bèk. Ta posibel pa logra hopi na Hulanda, pero Kòrsou tambe tin yen di oportunidat. Tin biaha ta djis bo mester tribi na kere ku bo mes por hasi e diferensia.” Pa Filesia e regreso na Kòrsou nunka tabata un paso atras, sino un invershon konsiente den su isla. “Komo un notario kurasoleño hóben mi ke kontribuí na un notariado ku ta kla pa futuro.”