Mighty Sparrow ta sigui bula den memoria di hopi

Parsialmente, a kai un silensio den mundu musikal riba 27 di sèptèmber último. E hòmber konsiderá mundialmente komo e ‘Rei di Kalipso’ a fayesé despues di un enfermedat kòrtiku na New York, Estados Unidos. Pa mundu e tabata ‘Mighty Sparrow’ (‘Chonchorogai Poderoso’), pa fanátikonan fiel i íntimonan kariñosamente ‘Birdie’ (‘Para Chikitu’), i pa e miembronan di famia ku a rondoná su kama di morto ‘simplemente’ Slinger Francisco.

Nasé riba 9 di yüli 1935 na Grand Roy, Grenada, i kriá na Trinidad, el a alkansá e edat bendishoná di 91 aña. ‘The Calypso King of the World’ ta laga un katálogo di 70 LP i CD atras, ku por lo ménos 500 kantika ku el a skirbi durante su karera ku a dura mas ku shete dékada. Humorístiko, skèrpi i yen di opservashonnan sosial-históriko tabata éksitonan manera ‘Jean and Dinah’, ku kua el a bira konosí na 1956, i desenas di otro ku a keda popular pa generashonnan largu.

Mira multilingue, multinashonal
E fama di Mighty Sparrow pafó di Trinidad a yega hopi mas leu ku, por ehèmpel, e isla- i paisnan hulandes karibense Aruba, Kòrsou, Saba, i Sint Maarten. E tabata tin un laso spesial ku henter e region di Karibe i a mantené esei ku kanto prinsipalmente na ingles stándart i ingles di Trinidad, pero tambe ku palabra i fraze na spañó i kreol haitiano – un prueba di su afinidat ku su públiko, sin importá na unda e públiko ei ta.

Pero su vishon tabata bai mas leu ku e region. El a duna atenshon na Asia i na Sur i Sentro Amérika tambe: den ‘Chinese Love Affair’ (1974) e ta konta di e enkuentro di un sòldat ku tabata lucha pa Merka ku un muhé chines hóben na Vietnam. Den e kantika ei e ta asta parse di ta kanta algun palabra na mandarin. Venezuela a aparesé den ‘Más in Caracas’ (1980), Mèksiko den e alegre ‘Margarita’ (1982) i Sürnam den ‘Paramaribo’ (1998), den kua el a hinka algu di sranantongo ku aparente fasilidat. Un siudadano di mundu den e berdadero sentido di e palabra.

‘No more Yankees in Trinidad’
Arthur Richardson (55), kende a muda di Aruba pa Kòrsou komo mucha chikitu, i ku su tawela di Sint Eustatius a kria, ta kòrda kla-kla kuantu alegria kalipso tabata trese na enkuentronan ameno di famia huntu ku amigunan – entre nan kurasoleño tambe: “dimes ta kalipso tabata toka – prinsipalmente di Mighty Sparrow. Además, mi tata, Jonas Richardson, tabata toka ‘pick guitar’ – tokamentu di kitara ku un plèktrum – den un banda di kalipso na Aruba.”

E ta kòrda esaki komo si fuera tabata ayera: “Semper ku mi wela a buta fiesta, e dj mester a toka ‘Jean and Dinah’ komo promé piesa. Despues numa otro kantika i artista por a haña chansa.”

Aparte di ta hopi bailabel i ku satira prèt, ta parse ku e tema di e kantika ei tambe ta un faktor determinante ku a hasié i ta manten’é hopi popular, sigur bou di esunnan ku a biba den e periodo turbulento ei: e kantika ta deskribí bon kon ora un ekonomia frágil ta dependé muchu di plaka strañero, muhénan por kai den prostitushon desesperá ora e ‘plaka fásil’ ei disparsé. Esei tabata e eksperiensia doloroso di Trinidad ora ku diripiente militarnan britániko i merikano a bandoná e basenan ku nan a konstruí i operá riba e isla na komienso di Dos Guera Mundial.

Di dos for di man robes ta ‘pick guitarist’ Jonas Richardson den e banda di kalipso ‘The Sensations’ den e di dos mitar di e añanan ’70. Dos kantika di e Rei di Kalipso – ku un biaha a bisitá Aruba komo ‘Mighty Sparrow with Byron Lee and the Dragonaires’ – ku nan tabata toka hopi, tabata ‘Mr. Walker’ i ‘Benwood Dick’.

‘Only a Fool’
“Añanan despues di fayesimentu di mi tawela, mi a topa ku un cd di kompilashon di e éksitonan di Mighty Sparrow,” Richardson, ku semper ta alegre, ta sigui konta. “Mi a kumpr’é mesora i a tok’é asina ku mi a yega kas.”

Ku un stèm ku ta kibra, e ta kontinuá: “Ora mi a tende ‘Jean and Dinah’ di nobo, i spesialmente ‘Only a Fool (Breaks His Own Heart)’, mi no tabata por mas. Lágrima a kuminsá kore te ku mi a sinta riba sofá ta yora manera un mucha chikitu. Asta mi esposa Marylin – nos konosé otro for di tempu ku nos tabatin diestres i dieskuater aña – no por a konsolá mi.”

Un ratu e ta keda ketu. Despues di un suspiro profundo, e sonrisa ta aparesé di nobo: “Mi ta spera ku Birdie tabatin un idea di kon profundo el a toka kurason di su fanatikada. No ta un kos chikitu.”

Sigui bula
Un kos sí ta sigur: e hóben di 21 aña di edat ku e kantantenan di kalipso mas bieu tabata tenta ku e nòmber ‘Little Sparrow’ (‘Chonchorogai Chikitu’), pasobra e no tabata para ketu ora e tabata kanta, pero tabata keda bula bula i kore bai bini riba esenario, a aseptá e nòmber di kariño ei, ku despues su fanátikonan a kambia den ‘Mighty Sparrow’. El a bula haltu pa 70 aña mas – i e lo sigui bula den e memoria di hopi.