Sindikato AFBW (Algemene Federatie van Bonairiaanse Werknemers) ta desepshoná ku Tweede Kamer a rechasá e moshon pa un siman di trabou di 36 ora den kuido na Boneiru, Sint Eustatius i Saba (e islanan BES). Pero segun e sindikato tin un pregunta muchu mas fundamental tras di e desepshon ei: dikon un trahadó den kuido na Boneiru ta traha 40 ora pa siman, miéntras un kolega na Hulanda Europeo den e mesun funshon i ku e mesun trabou ta traha 36 ora pa siman?
E moshon di e miembro di Parlamento hulandes pa e partido 50PLUS, Corrie van Brenk, a pidi gobièrnu pa pone rekursonan finansiero adishonal struktural disponibel pa un siman di trabou di 36 ora den kuido riba e islanan BES, ku mantenshon di e salario di 40 ora pa siman. Segun e moshon, trahadónan den kuido riba e islanan ta traha 40 ora pa siman, miéntras ku den e sektor di kuido na Hulanda un siman di trabou di 36 ora ta ámpliamente usual. Entre tantu, otro dunadónan di trabou den e sektor públiko riba e islanan tambe a pasa pa 36 ora.
Tweede Kamer a rechasá e moshon riba 29 di sèptèmber ku 75 voto kontra i 35 na fabor. E minister hulandes di Salubridat Públiko, Bienestar i Deporte (VWS, Volksgezondheid, Welzijn en Sport), Sophie Hermans (VVD), a deskonsehá e moshon promé ku e votashon. Segun e ministerio, mester di mas kòmbersashon i investigashon tokante, entre otro, orarionan di trabou, finansiamentu i e disponibilidat di sufisiente personal.
Pero AFBW no ta kla ku e asuntu akí. “Nos ta desepshoná, pero nos no ta entregá e lucha,” presidente Cherel Kwidama di AFBW ta indiká. E sindikato ta bisa di lo sigui ku kòmbersashonnan, karta i keho na diferente instansia.
Kuido meskos, siman di trabou diferente
Pa AFBW e esensia di e problema ta e diferensia entre e kondishonnan di trabou riba e islanan i esunnan na Hulanda Europeo. Segun e sindikato, e funshon- i trabounan ta komparabel, pero e kondishonnan di trabou nò. E sindikato ta trese dilanti ku, ora ta rekrutá trahadónan for di Hulanda Europeo, ta negoshá for di otro punto di salida, entre otro un siman di trabou di 36 òf asta 32 ora. Pues, ta pone trahadónan hulandes-europeo mas haltu den eskala di salario, miéntras ta hinka e trahadónan lokal mas abou den e eskala.
E sindikato ta yama esaki diskriminashon i rasismo, i ta bisa di por supstansiá e akusashon akí. Kwidama ta reta e dunadónan di trabou pa proba lo kontrario.
E argumento di skarsedat di personal tambe AFBW ta haña fofo. E sindikato ta atmití ku ménos ora ta nifiká ku lo tin mester di mas personal, pero su mes investigashon a mustra ku lo ta trata di mas o ménos 10 por shento mas na personal. Pa AFBW esei no ta motibu pa rechasá e siman di trabou di 36 ora, sino ku ta un kuestion ku mester solushoná finansiera- i organisatoriamente.
E kuenta
E banda finansiero di e diskushon tambe ta real. Den e moshon a menshoná eksplísitamente ku e finansiamiento regular di OVA (Overheidsbijdrage in de Arbeidsvoorwaardenontwikkeling) no ta duna sufisiente espasio pa finansiá un siman di trabou mas kòrtiku strukturalmente, manteniendo e salarionan di e siman mas largu. Ta p’esei a pidi rekursoman adishonal struktural.
E minister di VWS ta haña ku mester di mas investigashon i konsulta promé. Den esei mester wak e konsekuensianan finansiero i e pregunta ku si instansianan di kuido por pone sufisiente personal disponibel. Eseinan ta preguntanan válido. Introdukshon di un siman di trabou di 36 ora sin ku tin sufisiente personal, hustamente por oumentá e preshon riba e trahadónan ku tin. I sin finansiamiento struktural tin e riesgo ku finalmente e gastunan lo bin kai riba e instansianan di kuido òf e kuido mes. Pero lo kontrario tambe mester di atenshon.
Kiko e ta kosta, si trahadónan sigui ta bai, pasobra e kondishonnan di trabou ta kedando atras? Kiko preshon di trabou prolongá ta kosta? Kiko rekrutamentu kontínuo di personal di pafó di e isla ta kosta? E preguntanan ei tambe ta parti di e kálkulonan finansiero, segun AFBW.
“Nos no ta pidi dimas”
Pa Kwidama, na final di kuenta, ta trata di un norma simpel. “Nos no ta pidi dimas. Hulanda tin 30 aña kaba ta manehá un siman di trabou di 36 ora komo norma. Nos ke pa na Boneiru tambe un siman di trabou di 36 ora bira e norma.” E sindikato ta bisa ku no ta fabor e ta pidi, pero simplemente kondishonnan di trabou ku, segun e, ta harmonisá ku desaroyo na Hulanda Europeo.
Ku esei e diskushon ta mishi ku un problema mas grandi ku ta keda aparesé na Boneiru: e pregunta ku si kondishonnan laboral riba e islanan ta kedando atras strukturalmente, pa despues defendé esei ku e argumento di ku simplemente e sirkunstansianan aki ta diferente. Ku e sirkunstansianan ta diferente, ta un echo. “Pero no ta outomátikamente ‘otro’ ta nifiká ‘ménos’,” Kwidama ta remarká.
Na unda polítika lokal a keda?
Tweede Kamer a rechasá e moshon, VWS ke hasi mas investigashon promé, i AFBW ta sigui ku e lucha. Pero: kua posishon polítika lokal na Boneiru ta tuma?
E kuestion ta mishi direktamente ku e kuido lokal i e merkado laboral. AFBW ta mustra riba e echo ku trahadónan den kuido lokal ta traha 40 ora pa siman, miéntras ku pa funshonnan komparabel na Hulanda Europeo 36 ora pa siman ta usual.
E sindikato ta señalá diferensianan den kolokamentu den eskala salarial i ta denunsiá diskriminashon i rasismo. Eseinan ta ponensianan fuerte ku ta pidi pa kontesta. Kon grandi e diferensianan ta realmente? Kon ta hinka trahadónan lokal i hulandes-europeo den eskala di salario? Kuantu personal adishonal lo tin mester di dje, kiko un transishon pa un siman di 36 ora lo kosta?
No ta ku polítikonan lokal mester ta outomátikamente na fabor di 36 ora. Pero sí nan por pone e preguntanan akí riba mesa, i laga investigá e echonan. E rechaso na Den Haag no tin nodi di ta e fin di e debate na Boneiru. Ta awor tin un tarea pa polítika lokal: logra haña e sifranan riba mesa i klarifiká kua kondishonnan di trabou ta nesesario pa mantené e kuido na Boneiru prepará pa futuro.
“E lucha ta sigui”
AFBW ta bisa ku e ta sigui ku e lucha ku kòmbersashon-, karta- i kehonan na diferente instansia – entre otro e Lokèt Hurídiko, i e Ombudsman Nashonal hulandes. Tambe e sindikato ke bolbe aserká partidonan polítiko tokante e moshon rechasá. E rechaso den Tweede Kamer no ta para e diskushon.
Pa AFBW e pregunta ta keda riba mesa: dikon trahadónan den kuido riba e islanan BES ta traha 40 ora pa siman, miéntras ku pa funshonnan komparabel na Hulanda Europeo un siman di trabou di 36 ora ta usual? Un biaha mas e bala ta den skochi di e dunadónan di trabou, VWS i polítika: 40 ora riba e islanan ta keda e norma, òf lo bin espasio ainda pa e 36 ora den kuido?
