Apesar di kontrol mas severo, but mas haltu i kastigu mas pisá
Korementu bou di influensia di alkohòl ta keda un problema insistente na Boneiru, a pesar di kontrolnan mas severo i kastigunan mas pisá. Den 2025 a detené 206 shòfùr, i den solamente e promé kwartal di e aña akí 55 hende mester a presentá dilanti hues.
Hustisia ta papia di un ‘desaroyo preokupante’ ku ta mishi ku tur nivel di e komunidat. Fiskal mayó Walter Kupers ta haña e kantidat di shòfùr fuma riba e isla un bèrgwensa grandi. “Bo ta mira e aktitut akí bèk den henter e komunidat. E ta mishi ku tur la di e komunidat,” e ta bisa.
Bo dal, bo ta supla
Den e promé kwartal di e aña akí 55 shòfùr mester a presentá dilanti di hues pasobra nan a kore bou di influensia. Den tur e kasonan akí polis a konfiská e rèibewèis. Hustisia ta purba diferente manera pa atendé ku e problema, i ta implementá un maneho di sero toleransia. Tòg e problema ta keda insistente. E Kuerpo Polisial di Hulanda Karibense (KPCN, Korps Politie Caribisch Nederland) a introdusí e maneho di ‘botsen is blazen’ (si bo dal, bo ta supla). Esei ta nifiká ku ora tin un aksidente di tráfiko, tur shòfùr envolví tin ku hasi un prueba di supla pa midi alkohòl den kurpa.
Den 2025 polis a detené 206 shòfùr pa korementu bou di influensia di alkohòl. A hasi e kastigunan pa e infrakshon akí mas pisá: ta kita e rèibewèis mesora, a subi e butnan, i huesnan por obligá e shòfùrnan pa sigui un kurso riba e konsekuensianan di alkohòl den tráfiko. Reclassering ta duna e kurso akí, i entretantu por impon’é komo parti di e kastigu.
Kambio di mentalidat
Segun Kupers hopi hulandes-europeo ta bini e isla ku e idea ku aki nan por bebe i stür sin problema. “Nan ta yega ku un impreshon robes. Di stazjèr te hende ku ta bin establesé nan mes, algun ta pensa asina,” según Kupers. Deklarashonnan di sospechosonan den sala di korte ta sostené su palabranan.
“Mi ta atmití, i mi no tin nada pa defendé mi mes. Mi a bebe di mas, no tin niun duda riba esei. Mi no por hasié mas bunita ku e ta. Mi ta realisá mi mes ku mi a aktua di forma iresponsabel. Mi tin bèrgwensa. Mi a pone mi mes i otronan den peliger.” Asina B., un médiko hulandes-europeo, a mustra arepentimentu pa su komportashon. Pa e hues, e mensahe ta kla: korementu bou di influensia di alkohòl no ta pèrmití na Boneiru.
‘Serka di intoksikashon ku alkohòl’
Na Boneiru un hende ta viola lei si e ta manehá un vehíkulo ku mas ku 220 mikrogram di alkohòl den su rosea. Kupers ta splika ku hopi biaha e kantidat di alkohòl ku algun shòfùr ta bebe promé ku nan bai kore outo, ta hopi haltu. Sa sosodé ku hende ta kuater te sinku biaha riba e límite pèrmití. “Nos ta mira shòfùr ta sinta tras di stürwil ku un nivel di alkohòl ku ta serka di intoksikashon (venenamentu) ku alkohòl. Tòg nan ta kore manera nada no a pasa,” Kupers ta bisa.
Un ehèmpel grave ta un hòmber peruano, indiká komo I., ku a sinta tras di stürwil ku su yu den outo, mientras ku e tabatin 1170 mikrogram di alkohòl den su kurpa. Hues a puntr’é ta pakiko el a hasi esei. “Mi no tin un motibu p’esei. Mi a bebe i mi mester a buska mi pareha na aeropuerto. Tabata un mal desishon,” el a kontestá.
‘Hanchi djaden’
Polis ta tene kontrol mas frekuente i mas intensivo. Tòg esei no ta nifiká ku e problema a disparsé kompletamente, òf ku ya por nota un kambio di mentalidat. “P’esei mi ta bebe na un snèk den mi bario. Mi no ta bai leu for di kas, pasobra asina mi por kore bai kas via un hanchi djaden. Si mi no usa mi outo: ta kon mi ta hasi yega kas?”, e boneriano J. ta bisa.